Gdańsk: do muzeum poczty wracają zwiedzający. Co odkryją?

Redakcja Kultury 2026-10-06 14:56 3 min czytania

Zabytkowy, masywny budynek z kolumnami, kojarzący się z historyczną architekturą pocztową w Gdańsku.

Znaczki, telegramy i wyposażenie do łączności w sali urządzonej na wzór międzywojennej placówki pocztowej otwierają opowieść o polskim Gdańsku. Dalej trasa prowadzi przez życie miejscowych organizacji, narastające prześladowania i obronę z pierwszego dnia wojny. W nowej wystawie Muzeum Poczty Polskiej w Gdańsku można również wejść do piwnic, w których rozegrała się ostatnia faza walki.

Muzeum ponownie przyjmuje zwiedzających od 5 października 2026 roku, po 15 miesiącach prac remontowych. Nad ekspozycją muzealnicy i projektanci pracowali dziewięć lat. Siedem sal pozwala poznać zarówno obrońców poczty, jak i społeczność, z której się wywodzili. Opowieść prowadzi także przez wojenne i powojenne losy gdańskich Polaków.

Opracowanie: redakcja Combc, 6 października 2026 roku, na podstawie materiału Izabeli Białej opublikowanego w miejskim serwisie Gdańsk.pl Wiadomości.

Siedem sal prowadzi od codzienności do wojny

Pierwsza część wystawy pokazuje znaczenie Poczty Polskiej i polskich instytucji w międzywojennym Gdańsku. W Sali Pocztowej znajdują się kartki pocztowe, znaczki, telegramy, dokumenty pracowników oraz wyposażenie związane z łącznością. Aranżacja nawiązująca do ówczesnych urzędów pocztowych daje tym przedmiotom kontekst ich codziennego użycia.

Kolejne pomieszczenie przybliża działalność Klubu Sportowego Gedania, Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” oraz Macierzy Szkolnej. Obiekty związane z tymi organizacjami pomagają zrozumieć środowisko przyszłych obrońców placówki. Zanim wystawa przejdzie do walki, przedstawia polskie życie społeczne, sportowe i szkolne w mieście.

Gdańsk: do muzeum poczty wracają zwiedzający. Co odkryją?

Dalsza część trasy pokazuje narastającą presję nazistowskich władz Wolnego Miasta Gdańska: prześladowania polskiej społeczności i coraz bardziej agresywną propagandę. Z Sali Konfliktu zwiedzający przechodzą bezpośrednio do wydarzeń 1939 roku. Taki układ pozwala śledzić okoliczności poprzedzające niemiecki atak na pocztę.

Piwnice otwarte dla publiczności po raz pierwszy

Jedną z największych zmian jest udostępnienie około 230 metrów kwadratowych piwnic historycznej poczty. Przestrzeń dotąd niedostępna dla publiczności stała się częścią ekspozycji. To właśnie tutaj rozegrała się ostatnia faza obrony 1 września 1939 roku.

Wystawa przedstawia przygotowania pocztowców, początek niemieckiego ataku, kolejne próby zdobycia gmachu oraz czternaście godzin obrony. Przebieg wydarzeń poznaje się przez losy konkretnych osób, w tym Konrada Guderskiego i Alfonsa Flisykowskiego. Dzięki temu opowieść o walce pozostaje związana z ludźmi i miejscem, w którym podejmowali decyzje.

W tej części ekspozycji pojawia się również Erwina Barzychowska, dziesięcioletnia uczennica polskiej szkoły, która podczas ataku znajdowała się w budynku. Ciężko poparzona dziewczynka zmarła 20 października 1939 roku. Jej historia pokazuje, że skutki napaści dotknęły także dziecko przebywające w placówce.

Historia obrońców trwa po kapitulacji

Po złożeniu broni pocztowcy zostali aresztowani. Niemiecki sąd w bezprawnych procesach skazał ich na śmierć jako rzekomych „partyzantów”. 5 października 1939 roku rozstrzelano 38 obrońców na poligonie policji gdańskiej na Zaspie.

Ekspozycja przedstawia również szersze represje wobec Polaków w Gdańsku: świadectwa osób więzionych w Victoriaschule i niemieckich obozach koncentracyjnych, dokumenty prześladowań oraz losy ludzi zmuszonych przez wojnę do opuszczenia miasta. Obrona poczty zostaje w ten sposób osadzona w historii całej społeczności.

W odróżnieniu od poprzedniej wystawy stałej nowa opowieść wykracza poza 1939 rok. Obejmuje powroty do Gdańska i udział ocalałych w odbudowie miasta po 1945 roku. Osobne miejsce zajmują pamięć przechowywana przez rodziny, powojenne upamiętnienia oraz wieloletnia droga do prawnej rehabilitacji skazanych obrońców.

Muzeum działa od 1979 roku. Nową ekspozycję przygotował zespół pod kierunkiem trzech kuratorów, a jej recenzję naukową powierzono dwóm historykom. Za aranżację odpowiada Biuro Kreacja.

Bilety za złotówkę w tygodniu otwarcia

Według informacji miejskiego serwisu w tygodniu otwarcia nową wystawę można oglądać za symboliczną złotówkę. Rodziny, które do 11 października okażą Kartę Mieszkańca, otrzymają upominek upamiętniający jedną z maskotek przedwojennej Gedanii.

Podane ceny standardowe wynoszą 15 zł za bilet normalny i 10 zł za ulgowy. Bilet rodzinny kosztuje 38 zł i obejmuje maksymalnie dwoje dorosłych oraz sześcioro dzieci. W poniedziałki wstęp jest wolny, a muzeum jest otwarte codziennie od 10.00 do 18.00.

Na 15 października 2026 roku zapowiedziano ogłoszenie programu lekcji dla szkół oraz propozycji poznawania historii Polaków z Wolnego Miasta Gdańska w przestrzeni miasta.

Źródło: Gdańsk.pl Wiadomości

Kontekst i akcje O tym artykule

Weryfikacja źródła Źródło i podstawa opracowania

Daty, opis ekspozycji i informacje dla zwiedzających pochodzą z dostarczonego materiału Gdańsk.pl z 6 października 2026 roku.

Weryfikacje